Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie

W dniu 17 marca br. odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Wieczory z Pasją”. Tym razem, naszym gościem była zaproszona przez Pana Jacka Suwałę, dr Ewa Gładkowska – historyk sztuki z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, zajmująca się naukowo problematyką dziedzictwa kulturowego w regionie Warmii i Mazur.
Uczestnicy spotkania mogli zapoznać się ze skomplikowaną historią tego regionu.
Prelegentka opowiadała o zmianach kulturowych i cywilizacyjnych, jakie były wynikiem konferencji jałtańskiej. Zmiany te dotknęły również rejon dawnych Prus Wschodnich. Zgodnie z ustaleniami konferencji dawny „Oberland” został podzielony na dwie części: stolica Prus Wschodnich, czyli Królewiec, znalazła się w granicach Związku Radzieckiego, natomiast stolica Warmii, czyli Olsztyn, została włączona do nowopowstałego Państwa Polskiego i uznana, zgodnie z nową „polityką kulturalną”, za główne miasto Mazur. Po 1945 roku usuwano wszelkie przejawy wspomnień kultury germańskiej, czy to w formie zabytkowych budowli, czy różnych zapisów historycznych. „Mazurskość”, a więc przedwojenną kulturę chłopską wyeksponowano jako kulturę dominującą na tym terenie. Uzasadnienia dla takiej polityki szukano w historii osadnictwa i ewolucji języka. Naukowcy zaliczali Mazurów, zamieszkujących południowe powiaty Prus Wschodnich, do ludności pochodzenia polskiego, ponieważ posługiwali się oni gwarą mazurską, którą językoznawcy uważali za pochodną dialektu mazowieckiego języka polskiego.
Taka „polityka kulturalna” istniała do lat 90-tych XX wieku, czyli do okresu transformacji ustrojowej Polski. Od tego czasu zaczęto przywracać – powoli, lecz dość konsekwentnie – pamięć o dawnych mieszkańcach i zwyczajach tych ziem.
Do najważniejszych przykładów takich działań dr Gładkowska zaliczyła działalność Stowarzyszenia Wspólnoty Kulturowej „Borussia”, która organizuje wydarzenia kulturalne i edukacyjne, mające na celu pogłębienie dialogu międzykulturowego. Przy wsparciu założonej w 2006 roku Fundacji udało się m.in. odnowić olsztyński Dom Mendelsona (dom, w którym przed II wojną światową wychowywał się światowej klasy architekt modernistyczny Erich Mendelson). Ponadto w wielu miejscowościach na Mazurach zajęto się renowacją dawnych cmentarzy ewangelickich (dobry przykład to uporządkowanie i otwarcie dla zwiedzających starego cmentarza w Olecku).
Prelegentka podawała także przykłady negatywne, kiedy to dawni właściciele, przedstawiciele wielkich, niemieckich rodów arystokratycznych (tzw. junkrzy), po odzyskaniu praw do własnej siedziby sprzedawali swoje dobra, a nabywcy doprowadzali je do ruiny, by uzyskać zwrot pieniędzy z ubezpieczenia. Taka sytuacja miała miejsce w zamku Sztynort w latach 90-tych XX wieku. Do ruiny doprowadzono także niektóre, pierwotnie bardzo okazałe, zamki nad Pasłęką (zdaniem dr Gładkowskiej dorównywały one świetnością słynnym zamkom nad Loarą).
Przytaczane przez naszego Gościa przykłady silnie aktywizowały słuchaczy, którzy zarówno uzupełniali je, jak i odnosili się do nich krytycznie.
W spotkaniu uczestniczyli głównie studenci teologii ewangelickiej. Przybyła też liczna grupa seniorów, miłośników Mazur, która z zainteresowaniem wysłuchała wykładu i wzięła udział w dyskusji.
Wieczór nasz swoją obecnością zaszczycił Prodziekan Wydziału Teologicznego ChAT, prof. Jakub Slawik, oraz dr Włodzimierz Platajs, opiekun Koła Wielokulturowości.

wróć do góry

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są ustawione na „zezwalaj na pliki cookie”, aby zapewnić najlepszą możliwą jakość przeglądania. Jeśli nadal będziesz korzystać z tej witryny bez zmiany ustawień plików cookie lub klikniesz „Akceptuj” poniżej, wyrażasz na to zgodę.
Polityka prywatności

Zamknij